Schouderklachten door inklemming pees ("impingement")

Wat is het?

Aan de zijkant van je schouder voel je een botuiteinde. Dat is het uiteinde van het schouderdak (of acromion). Hieronder loopt de pees van de supraspinatus, een van de spieren van de rotatorcuff. Ook bevindt zich hier ook een slijmbeurs. Als je de arm naar beneden hebt, is er onder het schouderdak meestal genoeg ruimte, maar bij het slaan van hoge ballen wordt die ruimte kleiner. De spier en de slijmbeurs kunnen dan ingeklemd raken, vooral bij maximaal naar achteren draaien van de bovenarm (abductie en exorotatie).  Door inklemming van de slijmbeurs kan die ontstoken raken. Inklemming van de supraspinatuspees kan leiden tot irritatie, onregelmatige verdikking en beschadiging van de pees (tendinopathie). Door de slijmbeursontsteking en tendinopathie ontstaat bovendien vaak enige zwelling, wat de klachten verder verergert. Dat noemen we het impingementsyndroom. Als de inklemming lang duurt (maanden of zelfs jaren) kan de pees verder beschadigen en uiteindelijk zelfs in- of afscheuren.

Wat zijn de symptomen?

Deze blessure geeft pijn rondom de schouder, vaak aan de zijkant van de bovenarm. Die pijn is het hevigst bij bovenhandse activiteiten. Na het tennissen kan er een zeurende pijn blijven, die je soms zelfs uit je slaap houdt. Soms is er ook krachtsverlies en de beweeglijkheid van het schoudergewricht kan achteruitgaan. 

Waardoor komt het?

Soms wordt de inklemming veroorzaakt doordat de spieren van de schoudergordel niet sterk genoeg of in disbalans zijn. Ook schouderinstabiliteit, een val op de schouder, overbelasting, een strak gewrichtskapsel of te strakke schouderspieren kunnen een rol spelen. 

Belangrijkste advies: gedoseerde rust

Minder tennissen en in elk geval minder serveren en smashen: dat is het belangrijkste advies in de acute fase van deze blessure. 

Tips in de acute fase

1. Koel de schouder meerdere keren per dag, zeker na inspanning.
2. Neem eventueel ontstekingsremmende medicijnen. 

Beginnen met revalideren

Als de ergste pijn verdwenen is, kan onder begeleiding van een (sport)arts of (sport)fysiotherapeut worden begonnen met een oefenprogramma. De volgende rekoefeningen zijn aan te raden:

1. Rekoefening voor de achterkant van de schouders (dorsale kapsel)

2. Rekoefening voor de achterkant van de bovenarmen (triceps)

Als je deze oefeningen zonder pijn kunt doen, kun je met spierversterking beginnen. Let op: je mag hierbij de schouder wel voelen, maar daags na de training mag je geen pijn meer hebben. Bouw een rustdag in na de dagen waarop je deze spierversterkende oefeningen doet. Deze oefeningen zijn geschikt:

1. Zagen (dumbbell row)

2. Schouderextensie

3. Retractie van de schouderbladen

4. Serratus anterior punch

5. Exorotatieoefening voor de schouder 


6. Endorotatieoefening voor de schouder

Weer (meer) tennissen

Als je alle oefeningen zonder problemen kunt uitvoeren, kun je het tennissen weer geleidelijk opbouwen. Wees daarbij de eerste tijd vooral terughoudend met services, hoge groundstrokes en hoge volleys. Voeg deze slagen heel geleidelijk weer aan je repertoire toe en luister goed naar je lichaam. Pijn betekent ‘gas terug’. De tennisbelasting bouw je verder zo op:
1. Minitennis (binnen het servicevak).
2. Langzaam vergroten van het speelveld, tot aan de baselijn.
3. Lage volleys.
4. Baselijntennis, met eenvoudig, lage slagen.
5. Oefeningen waarbij je verder moet lopen naar de bal.
6. Introduceer nu hoge topspinballen en iets hogere volleys.
7. Bovenhands ballen gooien, eerst vanaf de servicelijn, daarna kun je afstand en snelheid vergroten.
8. Service zonder bal.
9. Service vanaf de servicelijn.
10. Vergroot daarna het speelveld, ook rustig smashen mag nu.
11. Oefenwedstrijden (minimaal twee tot vier weken).
12. Wedstrijdtennis. 

Tips om herhaling te voorkomen

1. Doe minimaal tweemaal per week spierversterkende oefeningen voor de schouder.
2. Rek de achterkant van de schouders regelmatig.
3. Doe altijd een volledige warming-up en cooling-down. Besteed daarin ruim aandacht aan rekoefeningen voor de schouders.
4. Bouw je trainingen rustig op en zorg voor voldoende hersteltijd tussen trainingen en wedstrijden. 

Corticosteroïden?

Als de klachten na een rustperiode niet verbeteren, kan een arts besluiten een corticosteroïdinjectie toe te dienen. Die zal de pijn verlichten en de inklemming van de slijmbeurs tijdelijk verminderen. Het blijft echter belangrijk de oorzaak van het probleem aan te pakken. Met spierversterkende oefeningen bijvoorbeeld. Besef bovendien dat het nadeel van corticosteroïden is dat ze de pees van de supraspinatus kunnen verzwakken. De kans bestaat dat bij herhaaldelijke injecties de pees scheurt. 

Opereren?

Als de pijn niet weg is na een intensieve revalidatie van zes maanden, kan met een operatie de druk op de spieren en pezen worden weggenomen en kan de ontstoken slijmbeurs worden verwijderd. Als de inklemming wordt veroorzaakt door schouderinstabiliteit, kunnen tijdens de operatie ook het schouderkapsel en de gewrichtsbanden strakker worden gemaakt.