Hitteaandoeningen

Als je intensief sport bij heet weer, een hoge luchtvochtigheid, windstilte en in de felle zon loop je het risico op hitteaandoeningen. Je verliest dan te veel vocht en je lichaamstemperatuur wordt te hoog. Niet ongevaarlijk! Het is belangrijk de risico’s te beperken.

Wat is het?

Hitteaandoeningen – of heat stress – is een verzamelterm voor een viertal aandoeningen die je kunt oplopen bij heet weer: kramp, flauwvallen, zonnesteek en hyperthermie (warmtebevanging). Kramp en flauwvallen worden elders op deze site besproken.

Wat zijn de symptomen?

Een zonnesteek is te herkennen aan een extreem slap gevoel, uitputting, duizeligheid, hoofdpijn en overmatig zweten of een klamme huid. Deze klachten zijn veelal het gevolg van een lage bloeddruk en een verhoogde hartslag. Dat komt doordat het hart extra belast wordt tijdens hitte. Bij aanblijven van de warmte en het vochtverlies kan dit leiden tot een hete, droge huid, een snelle pols, een lage bloeddruk en een hoge lichaamstemperatuur (>41°C). Dit noemen we hyperthermie of warmtebevanging. De patiënt is vaak niet meer helemaal bij en vertoont soms verward of irrationeel gedrag. Soms is er sprake van stuiptrekkingen. 

Waardoor komt het?

Het lichaam functioneert normaal gesproken het beste bij 37°C. Door te sporten loopt de lichaamstemperatuur meestal op. Als de temperatuur echter hoger wordt dan 38°C voelt dat vaak al oncomfortabel. Nog hogere lichaamstemperaturen geven meer ongemak. Als de lichaamstemperatuur heel hoog wordt, kan het lichaam op een gegeven moment niet meer alle lichaamsdelen van bloed voorzien en concentreert het zich op de vitale organen. Temperaturen boven de 40°C kunnen levensbedreigend worden. Een van de belangrijkste manieren om warmte kwijt te raken is zweten. Als je echter lang en veel transpireert, kun je veel vocht verliezen en uitdrogen. Dat is niet goed voor de sportprestaties en vergroot het risico op hitteproblemen. Houd daarom de vochtbalans zo goed mogelijk op peil. Hoe je dat doet, lees je hier.
Met het zweten verlies je niet alleen vocht, maar ook zout. Bij heet weer (en veel transpireren) loop je het risico op een zouttekort. Dat leidt ertoe dat je moeilijker vocht kunt vasthouden, hetgeen op zijn beurt ook weer het risico op een hitteaandoening vergroot.

Risicofactoren zijn:
1. Niet geacclimatiseerd zijn
2. Koorts
3. Diarree (verhoogd risico op uitdroging)
4. Specifieke groepen lopen een groter risico: mensen met overgewicht, ongetrainde tennissers, kinderen, ouderen en mensen die eerder last van hitteproblemen hebben gehad

Belangrijkste advies bij een zonnesteek: stop met tennissen

Tennissers die een zonnesteek hebben, moeten stoppen met tennissen, gekoeld worden en wat drinken. 

Belangrijkste advies bij hyperthermie: bel een ambulance

Hyperthermie is een ernstige, levensbedreigende aandoening, die tot onherstelbare schade kan leiden aan het zenuwstelsel en interne organen. Schakel onmiddellijk medische hulp in en begin direct met koelen! Koelen kan door ijszakken te plaatsen in de liezen, oksels en hals (waar de grote vaten lopen) of door de patiënt in een ijsbad te plaatsen. Dien als dat kan ook vocht toe met een infuus. 

Tips om hitteaandoeningen te voorkomen

1. Tennis op hete dagen bij voorkeur ’s ochtends vroeg, aan het eind van de dag of ’s avonds.
2. Houd je vochtbalans zo goed mogelijk op peil. Hoe je dat doet, lees je hier.
3. Uitdroging is niet te trainen. Ga dus niet tennissen in de hitte zonder te drinken, omdat je denkt dat je er dan beter aan went.
4. Voorkom een zouttekort. Vul zoutverlies aan door bijvoorbeeld gebruik te maken van een sportdrank (met natrium), door zoute producten te gebruiken (zoals tomatensap, bouillon, zoute crackers) of door wat extra zout aan het eten toe te voegen.
5. Gebruik geen zouttabletten.
6. Draag bij warm weer luchtige, loszittende en liefst lichtgekleurde kleding van ademend materiaal.
7. Draag een witte pet of hoed ter bescherming van hoofd, gezicht en nek.
8. Neem als dat kan de tijd om te acclimatiseren. Dan transpireer je sneller en bij een lagere lichaamstemperatuur.
9. Zoek als het even kan de schaduw op. Neem eventueel een parasol of paraplu mee.
10. Koel eventueel het hoofd en de nek met ijs of water.
11. Maak gebruik van ventilatoren als die er zijn.
12. Voel je je ziek, zwak en misselijk, houd dan een icepack in de nek, tegen de liezen of onder de oksels en laat bij ernstige klachten die niet snel overgaan iemand een dokter bellen.